Τρίτη 12 Ιουλίου 2016



ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΓΙΑ ΠΕΣΔΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ

Η διαχείριση των απορριμμάτων στην Ήπειρο, όπως και γενικότερα στη χώρα, αποτέλεσε διαχρονικά το αντικείμενο έντονων τριβών και αντιπαραθέσεων, κινητοποιήσεων και δικαστικών διενέξεων, χωρίς ωστόσο να οδηγηθούμε σε μια βιώσιμη λύση που να σέβεται το περιβάλλον, την ποιότητα ζωής και την υγεία των πολιτών, την αποτροπή εξάντλησης των  φυσικών πόρων και αγαθών, την οικονομική δυνατότητα των κατοίκων.
Τα οικονομικά συμφέροντα που συγκρούονται στο αντικείμενο «Διαχείριση Απορριμμάτων» είναι τεράστια με αποτέλεσμα όλα τα παραπάνω να φαντάζουν πολυτέλεια και να γίνεται επίκληση τους μόνο και μόνο για να προωθηθούν λύσεις που να εξυπηρετούν κάθε φορά τα συμφέροντα που έχουν το πάνω χέρι. Το αποτύπωμα αυτών των συγκρούσεων είναι εμφανές στη διαχρονική νομοθετική διαδρομή. Νομοθετήματα, καταργήσεις νόμων, νομοθετικές ασάφειες, μεταφορές και ακυρώσεις αρμοδιοτήτων σε φορείς της ΤΑ, έλλειμμα Εθνικού σχεδιασμού διαχείρισης απορριμμάτων κλπ.
Στο παραπάνω πλαίσιο, την προηγούμενη δεκαετία δρομολογήθηκαν σε τοπικό επίπεδο, αποφάσεις  και δράσεις που βασικό στόχο είχαν να διασφαλίσουν με κρατική εγγύηση την κερδοφορία, για τις επόμενες δεκαετίες, συγκεκριμένων οικονομικών συμφερόντων που επέλεξαν να δραστηριοποιηθούν στο συγκεκριμένο αντικείμενο.
Βασικά χαρακτηριστικά των λύσεων που προτάχθηκαν είναι:
Ø  Μια και μοναδική μονάδα (εργοστάσιο) διαχείρισης απορριμμάτων στην περιφέρεια.
Ø  Μονάδα με τη μορφή ΣΔΙΤ, ώστε να εξασφαλίζεται  ισχυρή κρατική επιδότηση.
Ø  Τιμές παράδοσης στην πόρτα του εργοστασίου, έτσι, ώστε να απαλλάσσεται ο ιδιώτης από το σοβαρό κόστος συλλογής και μεταφοράς που παραμένει στα συνήθη υποζύγια: τους δήμους και κατ΄ επέκταση τους δημότες.
Ø  Έλλειμμα αντισταθμιστικών ωφελημάτων για τους πολίτες από την προσπάθεια ανακύκλωσης στην πηγή.
Ø  Έλλειμμα αντισταθμιστικών ωφελημάτων για τους δήμους που φιλοξενούν τις μονάδες ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ και τη ΜΕΑ.
Ø  Ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα παράδοσης που για την Ήπειρο διαμορφώθηκε στους 80.000 tn/έτος και διασφαλίζει για τα επόμενα 25 χρόνια την κερδοφορία των «κρατικοδίαιτων» επενδυτών.
Ø  Ρήτρα αποκλειστικότητας για τη μονάδα ΣΔΙΤ.

Θα μου επιτρέψετε σ’ αυτό το σημείο και προς επίρρωση των όσων αναφέρθηκαν προηγουμένως, να εστιάσω σε ορισμένα θέματα που είναι ιδιαιτέρως προβληματικά:
Ø  Ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα. θεωρούμε ότι ο καθορισμός ελάχιστης εγγυημένης ποσότητας στο ύψος των 80 χιλ. tn ετησίως με πρόβλεψη αποζημίωσης του ΙΦΣ σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί ο στόχος αυτός, δρα ανταγωνιστικά προς την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και την ανακύκλωση, που σύμφωνα με το ΕΣΔΑ αποτελούν ιεραρχικά ανώτερες επιλογές διαχείρισης αποβλήτων, καθώς δεσμεύει την Περιφέρεια στη λογική της διαχείρισης των σύμμεικτων απορριμμάτων.
Ο όρος της ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΕΓΓΥΗΜΕΝΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ, που για την Ήπειρο συμφωνήθηκε στους 80.000 tn/έτος, με συνολική παραγωγή απορριμμάτων στην περιφέρεια περίπου 144.000 tn/έτος και προβλήθηκε ως πολύ ρεαλιστικός, συνέβαλε σύμφωνα με τους θιασώτες του στην επίτευξη μιας πολύ καλής τιμής παράδοσης ανά τόνο στην πόρτα του εργοστασίου. Το επιχείρημα αυτό συνιστά μια συστηματική προσπάθεια αποπροσανατολισμού της τοπικής κοινωνίας και των φορέων ΤΑ και συσκοτίζει τις πραγματικές και ολέθριες επιπτώσεις που θα έχει μελλοντικά τόσο οικονομικά, όσο και στην προσπάθεια ενίσχυσης των δραστηριοτήτων ανακύκλωσης στη πηγή.
Η εμμονή της Περιφερειακής Αρχής στην επιλογή αυτή αποτελεί συνειδητή πολιτική στήριξης κρατικοδίαιτων οικονομικών συμφερόντων σε βάρος της τοπικής κοινωνίας, η δε σύμφωνη γνώμη των αρχών της ΤΑ πρώτου βαθμού συνιστά εγκληματική εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε μακροπρόθεσμο επίπεδο και ταυτόχρονα αποδοχή του ρόλου του ληστρικού φοροεισπράκτορα υπέρ των οικονομικών συμφερόντων. Οι λόγοι που οδηγούν στην εκτίμηση αυτή, ειδικά για την αποδοχή του όρου της ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΕΓΓΥΗΜΕΝΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ μπορούν να συνοψιστούν στα παρακάτω:
Ø  Δημιουργεί μια μονοπωλιακή κατάσταση στο χώρο διαχείρισης των απορριμμάτων καθιστώντας τις τοπικές κοινωνίες έρμαια σε μελλοντικές εκβιαστικές τιμολογιακές πολιτικές του αναδόχου. Να σημειωθεί ότι προβλέπεται ετήσια αναπροσαρμογή για κάθε Συμβατικό έτος με βάση τη διακύμανση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Η προσαρμογή μπορεί να έχει μόνο αυξητική πορεία και όχι μειωτική.
Ø  Δεσμεύει για μεγάλο χρονικό διάστημα την ΤΑ στην επιλογή αυτή, σε μια εποχή που, και στο αντικείμενο αυτό, η τεχνολογική εξέλιξη είναι τεράστια. Η δέσμευση για ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΕΓΓΥΗΜΕΝΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ, ακόμα και αν η ποσότητα ήταν πολύ μικρότερη από τη συμφωνηθείσα, δεν αφήνει περιθώριο στην ΤΑ για άλλες επιλογές  πιο οικονομικές και τεχνολογικά πιο εξελιγμένες.
Ø  Καθιστά τις αρμοδιότητες δραστηριοποίησης της ΤΑ στο αντικείμενο της διαχείρισης των απορριμμάτων  που της παραχωρήθηκαν με το νέο θεσμικό πλαίσιο (ΕΣΔΑ, κλπ) κενό γράμμα, καθώς η δέσμευση αυτή δεν αφήνει πρακτικά περιθώριο ανάληψης τέτοιων δράσεων.
Ø  Δεν επιτρέπει στην ΤΑ ή/και στον ιδιωτικό τομέα να αναπτύξει παράλληλες ή/και ανταγωνιστικές δραστηριότητες σε όφελος των τοπικών κοινωνιών καθώς περιορίζει σημαντικά το εύρος του αντικειμένου. Οι θιασώτες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας φαίνεται ότι δεν αντέχουν τον ανταγωνισμό και δραστηριοποιούνται μόνο όταν διασφαλίζουν τα κέρδη τους από τον κρατικό και κοινωνικό κορβανά.
Ø  Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την πρόβλεψη ρήτρας αποκλειστικότητας για τη μονάδα ΣΔΙΤ εγκλωβίζει την τοπική αυτοδιοίκηση σε μακροχρόνιες επιλογές που πολύ σύντομα, κατά την άποψή μας, θα αποδειχθούν  δυσβάσταχτες για τους πολίτες της Ηπείρου.

Ø  Ρήτρα αποκλειστικότητας. Στο σχέδιο της Σύμβασης Σύμπραξης για τη ΜΕΑ στο κεφ. 25.2 αναφέρεται ρητώς ότι «Η Περιφέρεια Ηπείρου θα λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, ώστε να εξασφαλίσει ότι οι ΟΤΑ /ΦοΔΣΑ που εδρεύουν στην Εξυπηρετούμενη Περιοχή να παραδίδουν το σύνολο των Σύμμεικτων Στερεών Αποβλήτων τους στη ΜΕΑ. Οποιαδήποτε παραβίαση των παραπάνω όρων από την Περιφέρεια Ηπείρου, αποτελεί Γεγονός Αποζημίωσης.».  Θεωρούμε ότι ο συγκεκριμένος όρος, στην ουσία αναιρεί κάθε δυνατότητα αναθεώρησης της πολιτικής διαχείρισης των σύμμεικτων απορριμμάτων, τόσο από την Περιφέρεια όσο και από τους Δήμους, καθώς, αν δεν αποκλείει οποιαδήποτε άλλη, εναλλακτική επιλογή για το σύνολο της διάρκειας της συγκεκριμένης σύμβασης, σίγουρα ωστόσο αποτελεί τετελεσμένο και λειτουργεί ως ένα ισχυρότατο αντικίνητρο για οποιαδήποτε ενδεχόμενη αναθεώρηση στο μέλλον.
Ø  Τιμή εισόδου στο εργοστάσιο επεξεργασίας ΑΣΑ. Στο θέμα αυτό, κατά την άποψή μας, έγινε μια καλά  οργανωμένη επιχείρηση αποπροσανατολισμού και ελλιπούς ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας, των φορέων και δεν αποκλείεται και των υπηρεσιών των αρμόδιων υπουργείων. Θυμόμαστε όλοι τον κ. Καχριμάνη και την κ. Καλογιάννη να βγαίνουν συχνά-πυκνά στα τοπικά κανάλια και να διατυμπανίζουν πως χάρη στις προσπάθειες και τη διαπραγματευτική ικανότητα της Περιφερειακής Αρχής η Περιφέρειά μας έχει πετύχει την καλύτερη τιμή Πανελλαδικά για τα απορρίμματα που θα πάνε στη ΜΕΑ του ΣΔΙΤ. Συγκρίνανε μάλιστα την τιμή των 40-44€/τόννο που δήθεν πέτυχαν με την τιμή των 134€/τόννο που ισχύει για το ΣΔΙΤ της Δυτ. Μακεδονίας. Η προσπάθεια παραπλάνησης της τοπικής κοινωνίας είναι εμφανής. Αποκρύπτουν επιμελώς να αναφέρουν ότι η τιμή που ισχύει στη Δυτ. Μακεδονία μειώθηκε στα 124€ και σ' αυτήν συμπεριλαμβάνονται, σύμφωνα με τη Σύμβαση της ΔΙΑΔΥΜΑ με τον ιδιώτη, και τα εξής:
1.      η κατασκευή του νέου ΣΜΑ Κοζάνης (περιλαμβάνει τις υποδομές μεταφόρτωσης σύμμεικτων και ανακυκλώσιμων απορριμμάτων) και η λειτουργία και συντήρηση του συνόλου των δέκα ΣΜΑ της Δυτ. Μακεδονίας,
2.      η μεταφορά των απορριμμάτων από τους ΣΜΑ στο εργοστάσιο επεξεργασίας,
3.      η κατασκευή και λειτουργία περιφερειακού ΧΥΤΥ εντός της μονάδας,
4.      η διάθεση του υπολείμματος.
5.      Δημόσια επιδότηση κατά 50% το πρώτο έτος που διαμορφώνει την τιμή των 124€ στα 62€/τόνο για τους δήμους. Η επιδότηση μειώνεται κάθε χρόνο για να καταλήξει στα 124€ μετά από 25 χρόνια.

Τι από όλα αυτά συμπεριλαμβάνει η τιμή των 40-44€/τόννο που πέτυχε η Περιφερειακή αρχή στην Ήπειρο;
Περιλαμβάνει ΜΟΝΟ την επεξεργασία των σύμμεικτων με παράδοση των απορριμμάτων στην πόρτα της ΜΕΑ. Αντιλαμβάνεται πολύ εύκολα και ο τελευταίος ανυποψίαστος πολίτης αυτής της περιοχής το πού θα εκτιναχθεί το τίμημα που θα κληθεί να πληρώσει για τα διασφαλισμένα κέρδη επί 25ετία του ιδιώτη που πέτυχε η Περιφερειακή μας αρχή με την αποτελεσματική της διαπραγμάτευση. Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι ιδιαίτερα σοβαρά:
·         Γιατί δεν ενημέρωσε ολοκληρωμένα τους πολίτες η Περιφερειακή αρχή;
·         Γιατί αποσιωπούν την πραγματικότητα οι Δήμαρχοι της Περιοχής και καταθέτουν τη σύμφωνη γνώμη τους στην προοπτική που προδιαγράφεται;
·         Έχουν κοστολογήσει οι Δήμαρχοι και η Περιφερειακή Αρχή το κόστος λειτουργίας των ΣΜΑ, τη μεταφορά των σύμμεικτων από τους ΣΜΑ στη ΜΕΑ και τον εξοπλισμό που θα χρειασθούν, τη μεταφορά από τη ΜΕΑ των υπολειμμάτων στους ΧΥΤΥ κλπ και πόσο αυτά αυξάνουν την τιμή των 40-44€;
·         Με βάση τα παραπάνω αντιλαμβάνονται οι Δήμαρχοι των απομακρυσμένων Δήμων από τη ΜΕΑ ότι το κόστος για αυτούς θα είναι πολλαπλάσιο;
Ø  Ισχύς προσφερόμενης τιμής και όροι αναπροσαρμογής. Στο κεφ. 2.2.1 του παραρτήματος 6 του Σχεδίου Σύμβασης, προβλέπεται ότι η Ετήσια Ενιαία Χρέωση που καταβάλλεται από την Περιφέρεια στον ΙΦΣ αναπροσαρμόζεται για κάθε Συμβατικό έτος με βάση τη διακύμανση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Ο παράγοντας αναπροσαρμογής (ΠΑμ) ισούται με το λόγο της τιμής του ΔΤΚ για το μήνα Νοέμβριο του έτους πριν την αναπροσαρμογή προς την τιμή του ΔΤΚ για το μήνα Νοέμβριο που προηγείται της Ημερομηνίας Βάσης Αναπροσαρμογής. «Ρητά αναφέρεται ότι ο Παράγοντας Αναπροσαρμογής (ΠΑμ) της Ετήσιας Ενιαίας Χρέωσης για κάθε Συμβατικό Έτος μ πρέπει να είναι μεγαλύτερος ή ίσος του 1. Σε περίπτωση που είναι μικρότερος του 1 ορίζεται ίσος με 1.» Θεωρούμε ότι με το συγκεκριμένο όρο έχουμε  δυνητικά μια έμμεση αύξηση της τιμής που θα καταβάλλει η Περιφέρεια στον ΙΦΣ, αφού η αναπροσαρμογή της Ετήσιας Ενιαίας Χρέωσης μπορεί να γίνει μόνο προς τα πάνω.
Ø  Εκμετάλλευση δευτερογενών προϊόντων. Σύμφωνα με το κεφ. 9.2 της Διακήρυξης του Διαγωνισμού για τη ΣΔΙΤ, ανάμεσα στις υπόλοιπες υπηρεσίες που αναλαμβάνει ο ΙΦΣ είναι και η «…εμπορική εκμετάλλευση των παραγόμενων από τη Μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων Δευτερογενών Προϊόντων (π.χ. ανακυκλώσιμα υλικά, βιοαέριο, ενέργεια, RDF, SRF, κομπόστ κλπ)». Επίσης, στο κεφ. 39.2 της Σύμβασης Σύμπραξης προβλέπεται ότι: «Σε περίπτωση που η συνολική ποσότητα των Συμβατικών Αποβλήτων που παραδόθηκε στη ΜΕΑ, είναι μικρότερη από την Ελάχιστη Εγγυημένη Ποσότητα, η Περιφέρεια Ηπείρου θα αποζημιώνει τον ΙΦΣ, για απώλεια Εσόδων από Τρίτους με ένα ποσό...»! Δηλαδή, η Περιφέρεια όχι μόνο εκχωρεί μέρος της εκμετάλλευσης των ανακτήσιμων υλικών στον ΙΦΣ στερώντας πόρους από τους Δήμους και τους πολίτες που είναι και οι ουσιαστικοί κύριοι του δημόσιου πόρου που λέγεται «απορρίμματα», αλλά επιπλέον διευρύνει και την εφαρμογή της ρήτρας ελάχιστης εγγυημένης ποσότητας στην εμπορική εκμετάλλευση των παραγόμενων προϊόντων, εξασφαλίζοντας για τον ΙΦΣ τα προσδοκώμενα από αυτήν την εκμετάλλευση κέρδη.
Ø  Διάρκεια της Σύμβασης. Η διάρκεια της σύμβασης για το ΣΔΙΤ που έχει οριστεί στα 25 έτη, σε συνδυασμό με τους παραπάνω όρους και τον κεντρικό ρόλο που κατέχει η μονάδα ΜΕΑ στο ΠΕΣΔΑ Ηπείρου, ουσιαστικά καθιστά τον ΙΦΣ συνδιαμορφωτή στη χάραξη της γενικότερης πολιτικής διαχείρισης αποβλήτων της Περιφέρειας  Ηπείρου για το σύνολο  της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου.
Ø  ΧΥΤΥ. Θεωρούμε ότι η επιλογή να πάμε σε μια κεντρική μονάδα επεξεργασίας ΑΣΑ για το σύνολο των αναγκών της περιφέρειας και δεδομένων των προβλημάτων χωροθέτησης, κατέστησε απαγορευτική τη δημιουργία, εντός της μονάδας, ΧΥΤΥ για την άμεση διάθεση του υπολείμματος, επιβαρύνοντας έτσι τους Δήμους και τους πολίτες με ένα επιπλέον κόστος μεταφοράς και διάθεσης του υπολείμματος. Ένα  κόστος που θα μπορούσαμε να αποφύγουμε, αν η περιφερειακή αρχή είχε υιοθετήσει τη λογική μικρών, αποκεντρωμένων μονάδων επεξεργασίας ΑΣΑ.
Ø  Αντισταθμιστικά οφέλη. Δεν προβλέπονται αντισταθμιστικά οφέλη για τους Δήμους που φιλοξενούν στα όρια τους εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων

Από όλα τα παραπάνω είναι σαφές ότι η πολιτική επιλογή ίδρυσης μιας ΜΕΑ με τη μορφή ΣΔΙΤ και τους όρους λειτουργίας και τιμολογιακής πολιτικής, επηρεάζει συνολικά το σχεδιασμό των υποδομών που πρέπει να γίνουν για τη διαχείριση των Απορριμμάτων και συνεπώς το συνολικό ΠΕΣΔΑ.
Προφανώς η θέση που έχουμε μέχρι σήμερα εκφράσει για την πολιτική που ακολούθησε η Περιφερειακή αρχή εξακολουθεί να ισχύει και της καταλογίζουμε τεράστιες ευθύνες. Η επιμονή της στην ίδια πολιτική σχετικά με την ίδρυση της μιας και μοναδικής ΜΕΑ τη χρεώνει με διαχρονικές ευθύνες απέναντι στους Ηπειρώτες. Οι πολίτες της Ηπείρου θα πρέπει να γνωρίζουν ότι, ο λογαριασμός που θα τους έρθει σύντομα και θα είναι δυσβάσταχτος, έχει συγκεκριμένες υπογραφές και ονοματεπώνυμα. Οι εκβιαστικές πρακτικές και οι πολιτικές τετελεσμένων που ακολούθησε η Περιφερειακή Αρχή προκειμένου να επιβάλει τις επιλογές της σε κυβερνήσεις και την τοπική κοινωνία την καθιστά μαζί με τους δημάρχους που συμφώνησαν αποκλειστικά υπεύθυνους.
Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα που στοιχειοθετούν τη σημερινή πραγματικότητα, αλλά και την πιεστική ανάγκη να υπάρξει επιτέλους λύση στο τεράστιο αυτό πρόβλημα οι προτάσεις που ακολουθούν μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο ορθολογική προσέγγιση του θέματος.
Πιο συγκεκριμένα, λαμβάνοντας υπόψη:
·         το σημείο στο οποίο έχουν προχωρήσει οι μελέτες και οι ενέργειες στην περιφέρεια Ηπείρου και τα σημαντικά κονδύλια που έχουν ήδη διατεθεί,
·         τα διαθέσιμα σήμερα χρηματοδοτικά εργαλεία,
·         την οικονομική κατάσταση της τοπικής αυτοδιοίκησης και της χώρας,
·         την κατάσταση των υπαρχόντων ΧΥΤΑ,
·         την θεσμοθέτηση του ΕΣΔΑ,
κλπ
Προτείνονται:
1)      Η συνέχιση της διαδικασίας ίδρυσης της μονάδας διαχείρισης των στερεών αποβλήτων με τις εξής ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ:
·         απάλειψη της δέσμευσης  απέναντι στον ανάδοχο για την παράδοση μιας ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΕΓΓΥΗΜΕΝΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ.
·         Απάλειψη της ρήτρας αποκλειστικότητας
Ο σχεδιασμός της ΜΕΑ θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα δεδομένα αυτά.
2)      Επαναδιαπραγμάτευση τις τιμής ανά τόνο με στόχο τη μείωσή της.
3)      Θεσμοθέτηση Δημοτικών επιτρόπων παρακολούθησης από τους Δήμους υποδοχής της/των Μονάδας/ων και των ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ τήρησης των περιβαλλοντικών  όρων λειτουργίας των μονάδων και ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ.
4)      Πρόβλεψη για την απόδοση ποσοστού των εσόδων των μονάδων και ΧΥΤΑ/ΧΥΤΥ απευθείας από τους αναδόχους στους δήμους υποδοχής τους για έργα απομείωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και υποδομών.
5)      Μέριμνα για δεσμευτική πρόβλεψη απασχόλησης, από τους αναδόχους, εργατικού προσωπικού από τις τοπικές κοινωνίες των δήμων υποδοχής.
6)      Άμεση και απ’ ευθείας απόδοση ανταποδοτικών ωφελημάτων από τα ανακυκλώσιμα υλικά που να έχουν τελικό αποδέκτη τον πολίτη στην πράξη.
7)      Να προταχθεί η χρηματοδότηση δράσεων που ενισχύουν την προσπάθεια ανακύκλωσης στη πηγή.
8)      Εκτίμηση της κατάστασης των υπαρχόντων ΧΥΤΑ και της προοπτικής τους. Αν εκτιμηθεί η αναγκαιότητα  χωροθέτησης νέας/ων μονάδας/ων ΧΥΤΥ  να δρομολογηθούν οι απαραίτητες ενέργειες.
9)      Ένταξη και χρηματοδότηση υλοποίησης των Τοπικών Σχεδίων διαχείρισης απορριμμάτων των δήμων.
10)    Χρηματοδότηση τεχνικοοικονομικών μελετών ίδρυσης διαδημοτικών μονάδων διαχείρισης και αξιοποίησης τοπικά των ανακυκλώσιμων υλικών.


Βασίλης Τσίκαρης
Περιφερειακός Σύμβουλος Ηπείρου
Ιωάννινα 11/7/2016


ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΣΔΙΤ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
Σύμβαση Σύμπραξης και το ενημερωτικό της ΔΙΑΔΥΜΑ στο http://www.diadyma.gr/Website/SDIT/index.html

5. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ
Με τη Σύμβαση Σύμπραξης, η ΔΙΑΔΥΜΑ αναθέτει στο ΙΦΣ και αυτός αναλαμβάνει να εκτελέσει το έργο «Μελέτη, Χρηματοδότηση, Κατασκευή, Συντήρηση και Λειτουργία Υποδομών του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης  Δυτ. Μακεδονίας με ΣΔΙΤ» έναντι του Συμβατικού Ανταλλάγματος, το οποίο συνίσταται σε Μηνιαίες Πληρωμές, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους της Σύμβασης Σύμπραξης. (Σύμβαση Σύμπραξης, σελ 79-80, http://www.diadyma.gr/Website/SDIT/index.html  )
1)      Ποιο είναι το φυσικό αντικείμενο της Σύμβασης ΣΔΙΤ;
Το φυσικό αντικείμενο της Σύμβασης περιλαμβάνει:
-          Την κατασκευή της Μονάδας Επεξεργασίας (σύμμεικτων) Απορριμμάτων (ΜΕΑ)
-          Την κατασκευή του Χώρου Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ)
-          Την κατασκευή του νέου ΣΜΑ Κοζάνης (περιλαμβάνει τις υποδομές μεταφόρτωσης σύμμεικτων και ανακυκλώσιμων απορριμμάτων)
-          Την προμήθεια του απαραίτητου κινητού και μηχανολογικού εξοπλισμού
Την λειτουργία και συντήρηση του συνόλου των υποδομών διαχείρισης των Σύμμεικτων Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ), δηλαδή των 10 ΣΜΑ (9 υφιστάμενοι και 1 νέος ΣΜΑ Κοζάνης) και της ΜΕΑ-ΧΥΤΥ, για 25 χρόνια. (Θέματα και Διευκρινίσεις για τη σύμβαση «Μελέτη, Χρηματοδότηση, Κατασκευή, Συντήρηση και Λειτουργία υποδομών του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης Απορριμμάτων (ΟΣΔΑ) Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας με ΣΔΙΤ», σελ 2,  http://www.diadyma.gr/Website/SDIT/index.html )

8)      Σχετίζεται το αντικείμενο της Σύμβασης ΣΔΙΤ με τις αρμοδιότητες των Δήμων στη διαχείριση των απορριμμάτων;
Δεν υπάρχει καμία συσχέτιση.
Αρμοδιότητα των Δήμων είναι η συλλογή του συνόλου των Αστικών Στερεών Αποβλήτων (ΑΣΑ) όπως τα σύμμεικτα, τα ανακυκλώσιμα, τα ογκώδη, τα βιοαπόβλητα κλπ.
Η διαχείριση των ΑΣΑ, που περιλαμβάνει τη μεταφόρτωση, τη μεταφορά, την επεξεργασία, την διαλογή, την ανακύκλωση και την υγ. ταφή είναι αρμοδιότητα του Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ). Η ΔΙΑΔΥΜΑ Α.Ε. αποτελεί τον Περιφερειακό Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (Φο.Δ.Σ.Α.) της Δυτικής Μακεδονίας.
Υποχρέωση του Αναδόχου (όπως απορρέει από το καταστατικό της νέα εταιρείας του ΙΦΣ) είναι μόνο η υλοποίηση του συμβατικού αντικειμένου (Μεταφόρτωση και Επεξεργασία Σύμμεικτων ΑΣΑ και Ταφή Υπολλειμμάτων). Απαγορεύεται η επέκταση του συμβατικού αντικειμένου σε άλλες δραστηριότητες σχετικές ή άσχετες με τη διαχείριση των αστικών απορριμμάτων. Επίσης, απαγορεύεται ακόμη και η τροποποίηση του Καταστατικού του ΙΦΣ, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της ΔΙΑΔΥΜΑ.
Η συλλογή των ΑΣΑ είναι αρμοδιότητα και υποχρέωση των Δήμων και δεν «κινδυνεύει» από τη Σύμβαση ΣΔΙΤ. (ο.π., σελ 5-6,  http://www.diadyma.gr/Website/SDIT/index.htm )
16) Ποιος θα εκμεταλλεύεται τα ανακτώμενα από τη ΜΕΑ ανακυκλώσιμα υλικά και πως θα αξιοποιείται το παραγόμενο κομπόστ;
Τα ανακυκλώσιμα υλικά θα εκμεταλλεύεται εμπορικά ο ΙΦΣ, αλλά μέρος των εσόδων θα επιστρέφει στη ΔΙΑΔΥΜΑ, ανάλογα με την τιμή πώλησης που θα επιτυγχάνεται. Οι τιμές πώλησης των υλικών, ελέγχονται από ανεξάρτητο ελεγκτή και διαμορφώνονται βάση των διεθνών χρηματιστηριακών τους τιμών.
Το παραγόμενο κομπόστ θα αξιοποιείται ως εδαφοβελτιωτικό με βάση τις επιτρεπόμενες χρήσεις της ΚΥΑ 56366/2014 (ΦΕΚ3339/Β/2014). Στην παρούσα φάση δεν προβλέπονται έσοδα για τον ΙΦΣ από την αξιοποίησή του. Σε περίπτωση που προκύψουν στην διάρκεια της Σύμβασης τυχόν έσοδα από πωλήσεις του υλικού, θα επιστρέφει στη ΔΙΑΔΥΜΑ ποσό ανάλογα με την τιμή πώλησης που θα επιτυγχάνεται.
Τα έσοδα που θα επιστρέφουν στη ΔΙΑΔΥΜΑ από τις πωλήσεις των υλικών θα μειώνουν περαιτέρω το τέλος διαχείρισης απορριμμάτων για τους Δήμους. (ο.π., σελ 8,  http://www.diadyma.gr/Website/SDIT/index.html )
19) Ποιο είναι το οικονομικό αντικείμενο της Σύμβασης;
Κόστος επένδυσης
49 εκατ. € με ΦΠΑ, το οποίο θα καλυφθεί από:
§  35% Ιδία κεφάλαια του ΙΦΣ (17 εκατ. €)
§  65% Δανεισμό, εκ των οποίων:  13 εκατ. € από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), 13 εκατ. € από το Jessica και 6 εκατ. € από την Εθνική τράπεζα
Κόστος λειτουργίας
Το έργο της ΔΙΑΔΥΜΑ αποτελεί από το 2006, το πρώτο έργο στη χώρα μας: α) που καθιστά ολοκληρωμένη τη διαχείριση των ΑΣΑ σε μια περιοχή, β) που υλοποιείται με τη μέθοδο ΣΔΙΤ στον τομέα προστασίας του περιβάλλοντος και όχι μόνο της διαχείρισης των απορ/των, γ) που διασφαλίζει πόρους από την ΕΤΕπ  στον τομέα του περιβάλλοντος, δ) που αξιοποιεί όλο το ποσό του προγράμματος Jessica της ΠΔΜ (αλλιώς θα χάνονταν τα κονδύλια), ε) που κινητοποιεί ιδιωτικά κεφάλαια για διαχείριση δημοτικών απορριμμάτων, στ) που έχει βραβευθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ζ) που δεν μεταβιβάζει το ρίσκο της καλής κατασκευής και αποτελεσματικής λειτουργίας σε δημόσιο φορέα.
Όλα αυτά καθιστούν το έργο μοναδικό και πρωτοποριακό για τα ελληνικά δεδομένα. Στη βάση αυτή επιλέχθηκε από όλες τις κυβερνήσεις της χώρας διαχρονικά από το 2006 μέχρι και σήμερα, να επιδοτηθεί η λειτουργία του έργου (συμπεριλαμβανομένου του κόστους απόσβεσης της αρχικής επένδυσης) από πόρους του ΠΔΕ και όχι από πόρους συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων (ΕΣΠΑ), σε αντίθεση με άλλα έργα που δρομολογήθηκαν και προτείνεται η χρηματοδότηση μόνο του κόστους επένδυσης.
Στη βάση αυτή, το τέλος διαχείρισης των σύμμεικτων ΑΣΑ για τους Δήμους της Δυτ. Μακεδονίας, θα διαμορφωθεί στα 62,10 ευρώ/τόνο με ΦΠΑ, κατά το πρώτο έτος της σύμβασης, για τη μεταφόρτωση, επεξεργασία και υγ. ταφή, χωρίς καμία επιπλέον δαπάνη για αρχικές επενδύσεις και επανεπενδύσεις την επόμενη 25ετία. Σημειώνεται ότι το κόστος θα μειωθεί περαιτέρω, τόσο από τα έσοδα των πωλήσεων ανακτώμενων υλικών (βλ. ερώτηση 15), όσο και από τη σταδιακή μεταφορά στη ΜΕΑ προδιαλεγμένων βιοαποβλήτων αντί σύμμεικτων ΑΣΑ (βλ. ερώτηση 16).
Σήμερα, η ανταποδοτική χρέωση των Δήμων είναι ίση με 38,5 ευρώ/τόνο με ΦΠΑ για μεταφόρτωση και υγ. ταφή, αλλά προσωρινώς διαμορφώθηκε στα 34 ευρώ/τόνο με ΦΠΑ λόγω της οικονομίας κλίμακας που δημιουργείται και των εσόδων που προκύπτουν από την παραλαβή στο ΧΥΤΑ Δυτ. Μακεδονίας των σύμμεικτων ΑΣΑ του Δήμου Βέροιας ΠΕ Ημαθίας, βάση της ΚΥΑ 22158/2426/2013 (ΦΕΚ 1266/Β).
Με βάση την απόφαση της ΔΕΣΔΙΤ για την ένταξη του έργου στις διατάξεις του Ν.3389/2005, την οριστικοποίηση των επιτοκίων δανειοδότησης του έργου και την υπογραφείσα σύμβαση από 10/6/2015, η αρχική οικονομική προσφορά των 132,89 ευρώ/τόνο, έκλεισε στα 124,21 ευρώ/τόνο και θα καλυφθεί κατά 50% από το ΠΔΕ κατά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας. ( ο.π., σελ 9, http://www.diadyma.gr/Website/SDIT/index.html  )
«Αρχικά το Δημόσιο θα καλύπτει το 50% του κόστους, που ανέρχεται στα 124ευρώ/ανά τόνο απορριμμάτων και σταδιακά η επιδότηση του θα μειώνεται, με πλήρη μηδενισμό στο τέλος της 25ετίας. Το υπόλοιπο θα καταβάλλεται από τη ΔΙΑΔΥΜΑ, δηλαδή τους δήμους» (Δημοσθένης Μαυρίδης, Γεν. Διευθυντής της ΔΙΑΔΥΜΑ, Καθημερινή, 11/6/2015, http://www.kathimerini.gr/818790/article/oikonomia/epixeirhseis/ypegrafh-h-prwth-symvash-sdit-gia-diaxeirish-aporrimmatwn )


Παρασκευή 3 Ιουνίου 2016




Ως παράταξη έχουμε επανειλημμένα επισημάνει και αναδείξει το γεγονός της πλήρους υποβάθμισης και απαξίωσης του Περιφερειακού Συμβουλίου. Ακόμη και το στενό και αντιδημοκρατικό πλαίσιο του Καλλικράτη σχετικά με τις αρμοδιότητες και τη λειτουργία του Περιφερειακού Συμβουλίου φρόντισε η σημερινή Περιφερειακή Αρχή να το ξεπεράσει αρνητικά. Μια ματιά στη συχνότητα συνεδρίασης και στα θέματα που απασχολούν το Περιφερειακό Συμβούλιο αρκεί για να πείσει και τον πιο δύσπιστο ότι η απαξίωση έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις που προσβάλει όχι μόνο τους περιφερειακούς συμβούλους, αλλά το σύνολο των Ηπειρωτών. Η Ήπειρος δεν μπορεί να έχει καμιά τύχη και προοπτική ανάπτυξης με μια τέτοια λειτουργία Περιφερειακού Συμβουλίου. Καίρια ζητήματα που αφορούν τον τόπο και θα έπρεπε το Περιφερειακό Συμβούλιο να συζητήσει και σε πολλές περιπτώσεις να ομοφωνήσει γιατί αφορούν την αναπτυξιακή προοπτική του τόπου, δυστυχώς δεν εισάγονται για συζήτηση. Καλούμε το σύνολο των φορέων και των Ηπειρωτών να απαιτήσουν με τη στάση τους και τη φωνή τους την αναβάθμιση της λειτουργίας του ΠΣ γιατί αυτό δεν μπορεί και δεν είναι υπόθεση μόνο μιας περιφερειακής παράταξης.
Η Περιφερειακή Αρχή συχνά αυτοδιαφημίζεται ως η πλέον αποτελεσματική και ότι αυτή είναι ικανή να προωθεί λύσεις στα προβλήματα της περιοχής. Έχουμε επανειλημμένα αναφερθεί για τις ευθύνες της Περιφερειακής Αρχής σχετικά με τον αποκλεισμό μεγάλων και απαραίτητων έργων υποδομής της περιοχής από διάφορα χρηματοδοτικά εργαλεία (θα επανέλθουμε αναλυτικά για το καθένα ξεχωριστά στο άμεσο μέλλον).
Σήμερα θέλουμε να εστιάσουμε την προσοχή φορέων, αρχών και των Ηπειρωτών στην «αποτελεσματικότητα» της Περιφερειακής Αρχής στη διαχείριση του συνόλου σχεδόν του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων με απευθείας αναθέσεις. Εδώ πράγματι η Περιφερειακή Αρχή αναδεικνύεται πρωταθλητής. Έχουμε αναδείξει κατά καιρούς τον προβληματικό τρόπο με τον οποίο εντάσσει η Περιφερειακή Αρχή έργα στο ΠΔΕ. Τον τελευταίο καιρό όμως έχει ξεπεράσει κάθε ανεκτό όριο. Έτσι από τα στοιχεία που καταφέραμε να συλλέξουμε ως παράταξη, προκύπτει ότι από 1/1/16 ως σήμερα η Περιφερειακή Αρχή έχει μοιράσει 1.460.258 ευρώ σε 66 έργα με απευθείας ανάθεση. Χαρακτηριστικά, μόνο στην τελευταία συνεδρίαση της Οικονομικής Επιτροπής μοιράστηκε σε 28 απευθείας αναθέσεις το ποσό των 612.500 ευρώ. Τα ποσά αυτά είναι τεράστια και η διαχείριση τους με αυτό τον τρόπο προκλητική για τον Έλληνα φορολογούμενο που σηκώνει ένα τεράστιο βάρος της κρίσης που περνά η χώρα. Η διαχείριση αυτή είναι επίσης προκλητική γιατί μέσα από την κατάτμηση αυτή στερείται η περιοχή από την υλοποίηση αναπτυξιακών έργων στο βωμό οικοδόμησης ενός πελατειακού μηχανισμού που θα εξασφαλίσει την παραμονή της Περιφερειακής Αρχής στο τιμόνι της Περιφέρειας.
Αν όλα τα παραπάνω συνέβαιναν για παράδειγμα στην Περιφέρεια Αττικής, κίτρινος τύπος και βουλευτές της ΝΔ θα ήταν στα κάγκελα. Εδώ δυστυχώς, τόσο ο Τύπος, όσο και οι φορείς δείχνουν μια ακατανόητη ανοχή. Ως παράταξη θα συνεχίσουμε με σθένος να αναδεικνύουμε τα κακώς κείμενα.
Σήμερα, καλούμε πρώτον τους συλλογικούς φορείς των επαγγελματιών Μηχανικών- Τεχνητών της περιοχής να εγκαταλείψουν τη στάση ανοχής και σιωπής μπροστά στην κατάσταση αυτή, γιατί πιστεύουμε ότι υπονομεύει τόσο τα συμφέροντα του συνόλου των επαγγελματιών, όσο και το αναπτυξιακό μέλλον της περιοχής.
Καλούμε τους βουλευτές της Ηπείρου να αναδείξουν το θέμα στη Βουλή και να πάρουν νομοθετικές πρωτοβουλίες να σταματήσει η απαράδεκτη αυτή διαχείριση των λιγοστών δημόσιων πόρων.
Καλούμε την αποκεντρωμένη Διοίκηση να πάρει δημόσια θέση για τη νομιμότητα διαχείρισης του ΠΔΕ από την Περιφερειακή Αρχή και για τη νομιμότητα κατάτμησης των έργων, με δεδομένο ότι στη συντριπτική πλειοψηφία τους δεν είναι επείγοντα, ώστε να δικαιολογούν την απευθείας ανάθεση και παραδόξως έχουν σχεδόν όλα τον ίδιο προϋπολογισμό που αγγίζει το ανώτατο επιτρεπτό όριο για απευθείας αναθέσεις (24.600 ευρώ).
Καλούμε τη δικαιοσύνη να προστατέψει το δημόσιο συμφέρον από τέτοιες πρακτικές. Ως παράταξη δηλώνουμε ότι θα αναλάβουμε περαιτέρω πρωτοβουλίες ώστε να μπει ένα τέλος σ’ αυτές τις απαράδεκτες πρακτικές.

ΗΠΕΙΡΟΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗΣ

3-6-2016

Τετάρτη 4 Μαΐου 2016

Αγαπητοί συνάδερφοι,
είναι γεγονός ότι η περιφέρεια Ηπείρου χρειάζεται έργα κι η Ήπειρος Ανατροπής έχει επανειλημμένα προτείνει μια σειρά από τομείς που θα μπορούσε η περιφερειακή αρχή, σε συνεργασία με το περιφερειακό συμβούλιο, να σχεδιάσει και να υλοποιήσει ουσιαστικές παρεμβάσεις. Όμως, με αφορμή και την κατάρτιση των Περιφερειακών Προγραμμάτων, δυστυχώς πρέπει να επαναλάβουμε αυτό που λέμε επίμονα από την πρώτη μέρα της θητείας μας: δεν έχει κανένα νόημα απλώς να εντάσσουμε στα προγράμματα έργα, χωρίς αυτά να ανήκουν σε έναν ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό, ο οποίος λαμβάνει υπόψη του τις κοινωνικές ανάγκες, τους διαθέσιμους πόρους και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής. Και πολύ περισσότερο δεν έχει καμιά αξία για τον Ηπειρώτη αν τα έργα αυτά δεν ολοκληρώνονται σε χρόνο τέτοιο, ώστε να δημιουργούν δυναμική ανάπτυξης για τον τόπο.
Αυτό που διακρίνει πολύ εύκολα κανείς στα υπό συζήτηση Περιφερειακά Προγράμματα είναι ότι η περιφερειακή αρχή δε συμμερίζεται αυτή τη λογική, αλλά έχει χαράξει και ακολουθεί μια εντελώς δική της πολιτική στο ζήτημα των έργων.  Με μια φράση θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι αναλυτικοί πίνακες που έχουμε στα χέρια μας, είναι το αποτύπωμα μιας βιομηχανίας ένταξης έργων, η υλοποίηση των οποίων αναβάλλεται συνεχώς σ’ έναν αβέβαιο χρονικό ορίζοντα, εγκλωβίζοντας έτσι την περιφέρεια σε μια κατάσταση διαρκούς, αναπτυξιακής  εκκρεμότητας. Είναι προφανές ότι η περιφερειακή αρχή είναι δέσμια μιας παλαιοκομματικής λογικής που την αναγκάζει να ικανοποιεί τα μικροπολιτικά αιτήματα του καθενός ξεχωριστά, αδιαφορώντας ταυτόχρονα για τα πραγματικά και μείζονα αιτήματα που επιβάλλουν οι ανάγκες του κοινωνικού συνόλου, σε μια εποχή μάλιστα με  ιδιαίτερες δυσκολίες, που όλοι γνωρίζουμε.
Επιτρέψτε μας να κάνουμε δύο ενδεικτικές επισημάνσεις στα συγκεκριμένα προγράμματα των έργων που επιβεβαιώνουν όσα είπαμε παραπάνω:
Ø    Στον αναλυτικό πίνακα της Π.Ε. Πρέβεζας σε σύνολο 140 έργων υπάρχουν 46 έργα (ποσοστό 33%), ενταγμένα στο πρόγραμμα τη διετία 2013-2014, για τα οποία υπάρχει μηδενική απορρόφηση και προβλεπόμενες πιστώσεις για το 2016 που φτάνουν μόλις στο 10% του συνολικού προϋπολογισμού τους. Θα έλεγε κάποιος ότι είναι τουλάχιστον μιαν αρχή… Το πρόβλημα είναι ότι ακριβώς οι ίδιες πιστώσεις προβλέπονταν στα αντίστοιχα Περιφερειακά Προγράμματα και για το 2014 (ΑΔΑ:ΒΙΕΒ7Λ9-09Δ), χωρίς αυτό, όπως προκύπτει, να σημαίνει τίποτα απολύτως για την υλοποίηση των συγκεκριμένων έργων. Σημασία έχει να φαινόμαστε ότι κάνουμε έργα, αδιαφορώντας για το πότε αυτά θα ολοκληρωθούν και θα αποδώσουν οφέλη στην κοινωνία. Εδώ ισχύει η λαϊκή ρήση «με το τάξιμο κανείς δε ζημιώθηκε», το νόημα της οποίας απ’ ότι φαίνεται η περιφερειακή αρχή του τόπου έχει εμπεδώσει σε απόλυτο βαθμό.
Ø    Στον αναλυτικό πίνακα της Π.Ε. Ιωαννίνων, στην κατηγορία «ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ», βλέπουμε ότι η εκτέλεση του προϋπολογισμού, ύψους 1.253.093€, έχει υπόλοιπο για το 2016 το ποσό των 962.080€, δηλαδή ποσοστό 77%. Αν αναλογιστεί κανείς ότι τα 7 στα 11 έργα της συγκεκριμένης κατηγορίας έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα τη διετία 2009-2011, δηλαδή πάνω από μια πενταετία πίσω, έχουν συνολικό προϋπολογισμό 885.443€ και εξακολουθούν να έχουν σήμερα υπόλοιπο 594.429€, δηλαδή ποσοστό 67%, μπορεί αμέσως να αντιληφθεί τη λογική της περιφερειακής αρχής: βλέποντας και κάνοντας! Μπορεί αλήθεια κάποιος να υποστηρίξει ότι είναι αυτή εικόνα σωστής ιεράρχησης των αναγκών και αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων; Μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι αυτό το πρόγραμμα είναι αποτέλεσμα στρατηγικού σχεδιασμού που έχει στόχο να λύσει με άμεσο τρόπο προβλήματα;
Ως παράταξη, αλλά κι ως πολίτες αυτής της περιφέρειας οφείλουμε να καταθέσουμε για ακόμη μια φορά στο περιφερειακό συμβούλιο την ανησυχία μας για τον τρόπο που η παρούσα αρχή διαχειρίζεται τα μείζονα ζητήματα του τόπου και να την καλέσουμε να αναθεωρήσει τα κριτήρια και τη λογική, με βάση τα οποία σχεδιάζει και υλοποιεί τα έργα της περιφέρειας. Είναι επιτακτική η ανάγκη, με δεδομένες και τις δυσκολίες που έχει η εποχή μας, να προχωρήσουμε συντεταγμένα κι αξιοποιώντας όλες τις δυνάμεις που διαθέτει ο τόπος σε ένα εξορθολογισμό του σχεδιασμού και της ένταξης των έργων, με βάση κριτήρια που διέπονται από μια στοιχειώδη αναπτυξιακή λογική, όπως:
·                    Ιεράρχηση της αναγκαιότητας και της σημασίας του έργου
·                    Αριθμός ωφελούμενων
·                    Συμβολή σε μια αναπτυξιακή προοπτική
·                    Επικέντρωση της χρηματοδότησης προκειμένου να   ολοκληρώνονται τα έργα σε ανεκτό χρονικό διάστημα



ΗΠΕΙΡΟΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗΣ
25/4/2016

Δευτέρα 28 Μαρτίου 2016


Η σημερινή παρέμβασή μας δεν έχει την έννοια της συμφωνίας μας ή μη  με τα όσα η Περιφερειακή Αρχή παρουσιάζει ως πεπραγμένα. Φυσικά δεν αμφισβητούνται τα όσα έγιναν. Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν από τη σημερινή συζήτηση είναι αν τα πεπραγμένα αυτά ανταποκρίνονται στις ανάγκες της περιοχής, αν αξιοποιήθηκε το μέγιστο εφικτό των δυνατοτήτων που προσφέρονται στην περίοδο κρίσης που διέρχεται η χώρα μας   και αν η πολιτική κατεύθυνση που σηματοδοτούν τα πεπραγμένα αυτά υπηρετεί μια αναπτυξιακή πορεία προς όφελος της συντριπτικής πλειοψηφίας της Ηπειρώτικης κοινωνίας.
Δεν είναι στις προθέσεις μας να μηδενίσουμε τα πάντα στο βωμό μιας αντιπολιτευτικής τακτικής. Καταγράφουμε στα θετικά:
Ø τις προσπάθειες της Περιφερειακής Αρχής να μεγιστοποιηθεί η απορροφητικότητα των πόρων του ΕΣΠΑ που σε συνδυασμό με τις γενικότερες προσπάθειες κεντρικά επέφεραν ένα πολύ καλό αποτέλεσμα για τη χώρα. Αυτό βέβαια δεν αναιρεί την κριτική μας για τον σχεδιασμό, τους τομείς που ενισχύθηκαν, και τον τρόπο που επιλέχθηκαν αρκετές από τις χρηματοδοτούμενες δράσεις. Η πάγια τακτική της Περιφερειακής Αρχής για την οποία επανειλημμένα έχουμε τοποθετηθεί στο ΠΣ έχει αφήσει τη σφραγίδα της και στην αξιοποίηση και διαχείριση του ΕΣΠΑ. Άλλωστε, αυτό αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι, παρά την μεγάλη απορρόφηση των κονδυλίων ΕΣΠΑ, η Ήπειρος εξακολουθεί να κατατάσσεται στις πιο φτωχές Περιφέρειες της ΕΕ με την ανεργία στα ύψη.
Ø τις προσπάθειες της Περιφερειακής Αρχής να δρομολογηθεί λύση στο πρόβλημα των βοσκοτόπων που κατέστη εφικτή μόνο όταν η σημερινή πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης έσκυψε με ευαισθησία και πολιτική αποφασιστικότητα στο πρόβλημα.
Ø την τοποθέτηση της Περιφερειακής Αρχής στο προσφυγικό πρόβλημα και τη φιλοξενία στην περιοχή μας ενός σημαντικού αριθμού προσφύγων. Αυτό δεν αναιρεί την εκτίμησή μας ότι θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα.
Χωρίς να θέλουμε να υποβαθμίσουμε μια σειρά ενεργειών επίλυσης καθημερινών προβλημάτων, θα θέλαμε με έμφαση να σημειώσουμε ότι αυτό αποτέλεσε την κυρίαρχη πολιτική πρακτική της Περιφερειακής Αρχής. Ουσιαστικά αυτή η πρακτική δεν υπηρετεί την αναπτυξιακή προοπτική της Περιοχής αλλά υπακούει στην αναγκαιότητα αναπαραγωγής και συνέχειας στην εξουσία της περιφέρειας της σημερινής περιφερειακής αρχής. Με την έννοια αυτή, η πολιτική πρακτική της καθημερινότητας, ως κυρίαρχη πρακτική της Περιφερειακής Αρχής που δήθεν λύνει προβλήματα, το μόνο που καταφέρνει είναι να προσπαθεί να θεραπεύσει τις συνέπειες της πολιτική της και να χαρακτηρίζεται από την απουσία και την αδυναμία εντοπισμού των κυρίαρχων προβλημάτων της περιοχής, της πρόληψης, του σχεδιασμού και της υλοποίησης έργων αναπτυξιακής προοπτικής.
Η πρακτική αυτή της Περιφερειακής Αρχής  για να υλοποιηθεί απαιτεί, και η πράξη το έχει αποδείξει, την ελλειμματική δημοκρατική λειτουργία και την απαξίωση των συλλογικών οργάνων και ιδιαίτερα του Περιφερειακού Συμβουλίου.  Και μόνο η ανάγνωση των θεμάτων των ΗΔ του ΠΣ αρκεί να πεισθεί και ο πιο δύσπιστος για την απαράδεκτη υποβάθμιση του ΠΣ. Η πολιτική αυτή στερεί από το περιφερειακό συμβούλιο τη δυνατότητα να συμβάλει στη χάραξη μιας αναπτυξιακής προοπτικής της περιοχής.
 Υπενθυμίζουμε ορισμένα μόνο ζητήματα που αναδείξαμε το προηγούμενο διάστημα και που υπηρετούν την πρακτική που αναφέραμε παραπάνω:
Ø Μια σειρά αρμοδιοτήτων του ΠΣ μεταφερθήκαν στην επιτροπή Περιβάλλοντος με αποτέλεσμα το ΠΣ να μην τοποθετείται ως οφείλει σε σοβαρότατα θέματα.
Ø Το ΠΣ δεν αποφασίζει, σε αντίθεση με ότι ο νόμος ορίζει, για τα έργα που εντάσσονται στο ΠΔΕ. Η ιεράρχηση των έργων  που είναι αρμοδιότητα του ΠΣ γίνεται παράτυπα από τον Περιφερειάρχη. Το ΠΣ δεν ενημερώνεται καν για τα έργα που εντάσσονται στις ΣΑΕΠ030, ΣΑΕΠ530 και ΣΑΜΠ.
Ø Το ΠΣ έχει πλήρη άγνοια και δεν συζήτησε ποτέ για τα διακρατικά έργα που υποβάλλει και υλοποιεί η Περιφέρεια με αποτέλεσμα σημαντικοί πόροι να διοχετεύονται σε άυλες δράσεις.
Ø Επιλεκτική χρηματοδότηση δήμων και μάλιστα για έργα που αρκετές φορές ούτε καν αιτούνται οι δήμοι. Το ΠΣ αγνοεί την πραγματική διάσταση της πρακτικής αυτής.
Ø Διοχέτευση σημαντικών πόρων στη χρήση ιδιωτικών μηχανημάτων με τρόπο που δημιουργεί σοβαρά ερωτηματικά, τη στιγμή που με αυτούς τους πόρους θα μπορούσε να οικοδομηθεί μια πολύ αποτελεσματική δημόσια υπηρεσία. Οι ιδεοληψίες της Περιφερειακής Αρχής στερούν σημαντικούς πόρους από την Περιφέρεια που θα μπορούσαν να στηρίξουν αναπτυξιακές πρωτοβουλίες και έργα.
Ø Ο κατάλογος είναι αρκετά μακρύς. Δεν θα επεκταθούμε άλλο.


Η σημερινή Περιφερειακή Αρχή, αλλά και ως συνέχεια της Προηγούμενης, ελέγχεται για τις τεράστιες ευθύνες της σχετικά με:
Ø Την μη ένταξη στο Τομεακό Πρόγραμμα ΥΜΕΠΕΡΑΑ καθοριστικών για την ανάπτυξη της Περιοχής έργων υποδομής όπως, ο οδικός άξονας Ιωάννινα-Κακκαβιά, η σύνδεση  Πρέβεζας-Ιόνιας οδού, η σύνδεση της Ε65 με την Εγνατία κλπ. Οι προσπάθειες μετάθεσης των ευθυνών στη νέα πολιτική ηγεσία αποτελούν απλά προσπάθεια συγκάλυψης των δικών της ευθυνών καθώς είναι γνωστό ότι η σύνταξη του νέου ΕΣΠΑ έγινε από την προηγούμενη πολιτική ηγεσία η δε αναθεώρησή του δεν μπορεί να γίνει πριν την ενδιάμεση αξιολόγηση.
Ø Την υποβαθμισμένη προσέγγιση στα ζητήματα της έρευνας και της στήριξης των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων της περιοχής τόσο σε περιφερειακό όσο και σε εθνικό επίπεδο όπως αυτό προκύπτει από τις προβλέψεις και τις δράσεις που έχουν συμπεριληφθεί στο νέο ΕΣΠΑ.
Ø Την ιδεολογική της αγκύλωση που δεν της επιτρέπει να εντοπίσει το βασικό πρόβλημα των μικρών κλήρων και παραγωγικών μονάδων στη περιοχή μας που εκτινάσσουν το κόστος παραγωγής στο πρωτογενή τομέα και να χρησιμοποιήσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία που διαθέτει για την προώθηση μικρών βιώσιμων συνεργατικών δράσεων.
Ø Την απουσία ολοκληρωμένου σχεδίου και  μελέτης σχετικά με την περιφερειακή στρατηγική στο τομέα των ΑΠΕ. Αποτέλεσμα της απουσίας αυτής είναι η άναρχη αδειοδότηση, οι αντιδράσεις τοπικών φορέων, η ματαίωση επενδύσεων κλπ.
Ø Την απουσία ενός στρατηγικού σχεδιασμού αξιοποίησης των ιδιαίτερα ποιοτικών και μεγάλων αποθεμάτων υπόγειων και επίγειων υδάτων της περιοχής. Ο σχεδιασμός αυτός θα πρέπει να στηρίζεται στην εκτίμηση αποθεμάτων και δυνατοτήτων άντλησης και απόληψης. Η άναρχη αδειοδότηση μικρών Υ/Η έργων, η υπεράντληση υπόγειων υδάτων κλπ. θα συμβάλει στην καταστροφή του περιβάλλοντος και θα υποθηκεύσει το μέλλον του τόπου.
Ø Την αδυναμία της να εντοπίσει ως κυρίαρχο αντιαναπτυξιακό παράγοντα την κατάσταση και την απαρχαιωμένη χάραξη του επαρχιακού δικτύου της περιοχής. Οι θεραπευτικές παρεμβάσεις που υιοθετεί η Περιφερειακή Αρχή μπορεί να ικανοποιούν τις μικροπολιτικές σκοπιμότητες είναι όμως σε βάρος της ανάπτυξης της περιοχής και του κοινωνικού συνόλου. Η αναγκαιότητα σχεδιασμού και χάραξης σύγχρονου επαρχιακού δικτύου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της όποιας αναπτυξιακής προσπάθειας.
Ø  Τις αποσπασματικές της παρεμβάσεις στο οικοσύστημα της Παμβώτιδας οι οποίες, μπορεί να βολεύουν συγκεκριμένα συμφέροντα, βρίσκονται όμως στον αντίποδα μιας πολιτικής προστασίας της λίμνης και την ανάδειξή της σε πυρήνα οικολογικής ανάπτυξης. Η αναγκαιότητα ολοκληρωμένης μελέτης διαχείρισης και παρεμβάσεων στο οικοσύστημα της λίμνης δεν βρίσκεται στις προτεραιότητες της Περιφερειακής Αρχής με αποτέλεσμα το σοβαρό αυτό πρόβλημα να αφήνεται στον αυτόματο πιλότο των οικονομικών συμφερόντων.
Ø Την αδυναμία της να εκτιμήσει τις διαστάσεις του προβλήματος της αιθαλομίχλης στα Ιωάννινα η οποία, κατά την εκτίμησή μας, ήρθε για να μείνει και να σχεδιάσει και να προτάξει παρεμβάσεις στρατηγικού χαρακτήρα για την αντιμετώπισή του πχ. Δίκτυο κεντρικής θέρμανσης,  κλπ.
Ø Την απουσία περιφερειακής στρατηγικής στο τομέα της αντιπλημμυρικής προστασίας της περιοχής παρά τα τεράστια προβλήματα που αναδείχθηκαν με τα πλημμυρικά φαινόμενα δύο φορές τα τελευταία χρόνια.
Θα μπορούσαμε να απαριθμήσουμε αρκετά ακόμη σημαντικά ζητήματα για τα οποία η Περιφερειακή Αρχή με τη βοήθεια και του Περιφερειακού Συμβουλίου επιβάλλεται να χαράξει στρατηγικές και να αναλάβει δράση. Οποιαδήποτε ολιγωρία θα καταδικάσει την περιοχή να κινείται στα όρια των φτωχότερων περιοχών της ΕΕ και οι ευθύνες τεράστιες και μη μεταβιβάσιμες.
Ως Παράταξη έχουμε επανειλημμένα θέσει το ζήτημα να συζητήσει το ΠΣ μια σειρά καίρια θέματα που πιστεύουμε ότι αποτελούν βασική παράμετρο στην αναπτυξιακή προσπάθεια της περιοχής. Δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καμιά ανταπόκριση.  Αδυνατούμε να καταλάβουμε τι φοβάται η Περιφερειακή Αρχή. Έτσι και αλλιώς η πλειοψηφία είναι αυτή που χαράζει την πολιτική της Περιφέρειας.
Παρά την αρνητική στάση της Περιφερειακής Αρχής εμείς επιμένουμε και καταθέτουμε και σήμερα τις προτάσεις μας τόσο για τα θέματα που πρέπει να συζητηθούν όσο και για έργα που θεωρούμε απαραίτητα και προϋπόθεση για μια αναπτυξιακή πορεία της περιοχής. Έτσι:
Θεωρούμε ότι είναι επιτακτικά αναγκαίο το Περιφερειακό Συμβούλιο να προγραμματίσει στο επόμενο διάστημα θεματικές συζητήσεις για καίρια ζητήματα όπως:
·        Δράσεις για την άμεση ολοκλήρωση των υποδομών που χρονίζουν στον αγροτικό τομέα και προγραμματισμός νέων υποδομών στήριξης του Πρωτογενούς Τομέα.
·        Δράσεις για την παραγωγική διαχείριση της γης
·        Δράσεις για την ολοκληρωμένη διαχείριση και παραγωγική αξιοποίηση του υδάτινου πλούτου της Περιοχής
·        Δράσεις και υποδομές για την αντιπλημμυρική προστασία τη Περιοχής
·        Ιεράρχηση δράσεων παρέμβασης στο οδικό δίκτυο της περιοχής
·        Στρατηγική επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
·        Δράσεις για τη στήριξη και μέγιστη εφικτή αξιοποίηση του ερευνητικού και επιστημονικού έργου των ιδρυμάτων και φορέων.

Χρησιμοποιώντας τα χρηματοδοτικά εργαλεία που διατίθενται την περίοδο αυτή (νέο ΕΣΠΑ κλπ) θεωρούμε ότι πρέπει να προταχθεί η χρηματοδοτική προτεραιότητα, εκτός των βασικών υποδομών που έχουν προγραμματιστεί ή βρίσκονται στο στάδιο του σχεδιασμού, σε δράσεις που μπορούν να συμβάλλουν αποφασιστικά στη παραγωγική ανασυγκρότηση της περιοχής. Ενδεικτικά αναφέρουμε ορισμένες και πιστεύουμε ότι η συζήτηση των θεμάτων που προτείνουμε στο ΠΣ θα αναδείξει ένα πλούτο ιδεών και προτάσεων που θα μπορούσε η Περιφερειακή αρχή να αξιοποιήσει.
Ενδεικτικές προτάσεις:
1) Δράσεις στον Τομέα των αγροτικών υποδομών και εκμεταλλεύσεων
Ø Άμεση ολοκλήρωση των αναδασμών που βρίσκονται σε εξέλιξη και χρονίζουν.
Ø Σχεδιασμός νέων αναδασμών και άμεση υλοποίησή τους
Ø Χρηματοδότηση κατά προτεραιότητα των μικρών συνεργατικών σχημάτων παραγωγών κτηνοτροφικών, πτηνοτροφικών και γεωργικών εκμεταλλεύσεων για τη διαχείριση και αξιοποίηση των αποβλήτων. Οποιαδήποτε είσοδος ιδιωτών που δεν σχετίζονται με την παραγωγή θα επιφέρει περαιτέρω αύξηση του κόστους αγροτικής παραγωγής και θα πλήξει καίρια τη βιωσιμότητα των κτηνοτροφικών και γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
Ø Χρηματοδότηση κατά προτεραιότητα των μικρών συνεργατικών σχημάτων ΝΕΩΝ  παραγωγών  ιδιαίτερα στον κτηνοτροφικό τομέα αλλά και ευρύτερα στον γεωργικό τομέα. Τα μικρά συνεργατικά σχήματα εκτός από τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων  συμβάλουν και ως κίνητρο για την δραστηριοποίηση νέων  παραγωγών καθώς  δημιουργούν συνθήκες καλλίτερης ποιότητας ζωής.
Ø  Χρηματοδότηση αγροτικών υποδομών, πιθανά με τη μορφή ΣΔΙΤ που να επιτρέπει την συμμετοχή νέων παραγωγών και την αποχώρηση υφιστάμενων,  σε περιοχές που συγκεντρώνουν μια αξιόλογη αγροτική παραγωγική δραστηριότητα πχ αποθήκες ζωοτρόφων, προϊόντων, μηχανολογικού εξοπλισμού κλπ.
Ø Χρηματοδότηση για τον εκσυγχρονισμό των κτηνοτροφικών μονάδων και εξασφάλισης της ενεργειακής τους αυτοτέλειας μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Ø Χρηματοδότηση κατά προτεραιότητα των μικρών συνεργατικών σχημάτων ΝΕΩΝ  παραγωγών  στο τομέα των φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών και άλλων δυναμικών καλλιεργειών της περιφέρειας.
2)    Δράσεις για την ολοκληρωμένη διαχείριση και παραγωγική αξιοποίηση του υδάτινου πλούτου της Περιοχής. Στρατηγική επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

  Η περιοχή της Ηπείρου δεν εντάσσεται στις περιοχές υψηλής προτεραιότητας για επενδύσεις στο τομέα της Αιολικής ενέργειας. Το στοιχείο αυτό σε συνδυασμό με την εκτεταμένη παραλιακή τουριστική ζώνη, τον μεγάλο αριθμό παραδοσιακών οικισμών και των περιοχών NATURA και εθνικών δρυμών καθιστά τις όποιες επενδυτικές πρωτοβουλίες στην αιολική ενέργεια προβληματικές. Σε αντίθεση με αυτό:
Ø Η αξιοποίηση των ιδιαίτερα ποιοτικών και μεγάλων αποθεμάτων υπόγειων και επίγειων υδάτων της περιοχής επιβάλλεται να γίνει στο πλαίσιο ενός στρατηγικού σχεδιασμού που να στηρίζεται στην εκτίμηση αποθεμάτων και δυνατοτήτων άντλησης και απόληψης. Σήμερα οι αδειοδοτήσεις καθορίζονται με βάση τις πελατειακές ανάγκες. Η χρηματοδότηση μιας τέτοιας μελέτης είναι επείγουσα και θα πρέπει να αποτελέσει βασική προϋπόθεση για αποφάσεις αδειοδότησης. 
Ø Η χρηματοδότηση ήπιας αξιοποίησης του υδάτινου πλούτου για την παραγωγή Υ/Η ενέργειας θα μπορούσε να αποτελέσει ένα δυναμικό τομέα παραγωγικής δραστηριότητας. Βασική προϋπόθεση γι΄ αυτό αποτελεί η εκπόνηση μιας συνολικής μελέτης σε περιφερειακό επίπεδο που θα καταγράψει τις δυνατότητες, τον τρόπο και τις προϋποθέσεις ίδρυσης μονάδων παραγωγής Υ/Η ενέργειας. Η διασφάλιση συμμετοχής των τοπικών φορέων και κοινοτήτων σε τέτοιες μονάδες μπορεί να προσδώσει μια σημαντική δυναμική. Η σημερινή άναρχη αδειοδότηση και μελλοντική χρηματοδότηση θα συσσωρεύσει σύντομα σημαντικά προβλήματα και θα συμβάλει στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος.
Ø Χρηματοδότηση μονάδων παραγωγής ενέργειας από βιομάζα (πορτοκάλια, απόβλητα θερμοκηπίων, δασικά υποπροϊόντα κλπ).
Ø Χρηματοδότηση συνεργατικών σχημάτων αξιοποίησης του γεωθερμικού πεδίου της Άρτας για γεωργικές και οικιστικές χρήσεις.
Ø Χρηματοδότηση για τη διερεύνηση και μελέτη του γεωθερμικού πεδίου της περιοχής της Κόνιτσας (Καβάσιλα, Αμάραντο).   
Ελπίζουμε,  η Περιφερειακή Αρχή να συναισθανθεί τις τεράστιες ευθύνες της για την υποβάθμιση και απαξίωση του ΠΣ και να πάρει τις απαιτούμενες πρωτοβουλίες.
Ιωάννινα 28/3/2016
Για την Παράταξη «ΗΠΕΙΡΟΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗΣ»

Βασίλης Τσίκαρης

Δευτέρα 18 Ιανουαρίου 2016

    Το «Ξενία» στα χέρια των κατοίκων της Άρτας…
   Πολύς αγώνας, πολλές διεκδικήσεις και αντιπαραθέσεις για το «Ξενία», το δικό μας κάστρο, των αναμνήσεων των παιδικών και εφηβικών μας χρόνων, που χρόνια παραμένει κλειστό, και δυστυχώς δεν κατάφερε να μεγαλώσει τα δικά μας παιδιά…
   Με αφορμή, λοιπόν, την εισήγηση του Δημάρχου στο  Δημοτικό Συμβούλιο της Δευτέρας και θέλοντας πλέον το «Ξενία» ανοιχτό (τουλάχιστον για τα εγγόνια μας πλέον…) θα θέλαμε επιτέλους να λειτουργήσει σωστά ως Δημοτική περιουσία, ως Δημοτικός χώρος, ως κοινό αγαθό για τους κατοίκους της πόλης μας κι όχι μόνο…
  Σύμφωνα με πληροφορίες μας στα πλαίσια του προγράμματος «ΥΜΕΠΕΡΑΑ» 2014-2020 εξειδικεύτηκε η δράση «Ανάπτυξη και προώθηση του τουριστικού δυναμικού φυσικών περιοχών» και αφορά αξιοποίηση χώρων του «Ξενία»… και η πρόσκληση αναμένεται να εκδοθεί στις αρχές του Φλεβάρη του 2016…
    Μιας και ο νομός μας και η πόλη μας η Άρτα έχει ανάγκη από κινήσεις και πρωτοβουλίες που θα φέρουν ανάπτυξη και τουρισμό στην περιοχή μας, θεωρούμε ότι όποιες αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου θα πρέπει να κινούνται στην κατεύθυνση της προστασίας της Δημοτικής περιουσίας (και μάλιστα χωρίς να χρεωθεί ο Δήμος μας ούτε ένα ευρώ).
   Και επειδή το «άνοιγμα» του χώρου του «Ξενία» με την απόδοσή του σε ιδιωτικά συμφέροντα είναι το χειρότερο αυτή την στιγμή, να προσπαθήσουμε, έστω και την τελευταία τούτη ώρα για τη Δημόσια, ανοιχτή αξιοποίησή του στην υπηρεσία της καθημερινής Ζωής μας…



18 Ιανουαρίου 2016
«Ήπειρος Ανατροπής»

Περιφερειακή Ενότητα  Άρτας
Subscribe to RSS Feed